PERAKENDE YASASI SEKTÖRÜ YENİLEYECEK

Prof. Dr Mehmet Helvacı

Ülkemizde, son yıllarda hızlı bir gelişim seyri izleyen perakende sektöründe alışveriş merkezi, büyük mağaza ve zincir mağaza sayılarının artışıyla yaşanan dönüşüm süreci; bir yandan ülke ekonomisine katkı sağlarken; bir yandan da birtakım ekonomik, sosyal ve çevresel sorunları beraberinde getiriyor.
Perakende sektöründe yaşanan hızlı gelişmeler, bu sektörde geleneksel kesim olarak nitelendirilen esnaf ve sanatkar işletmeleri ile küçük ölçekli ticari işletmeler açısından pazar kaybı ve piyasada tutunma sorunlarını da gündeme taşıyor.

Bu sorunlardan yola çıkan hükümet, rekabet ilkeleri ve tüketici tercihleri de göz önünde bulundurarak, perakende ticaretinin düzenlenmesi hakkındaki kanun tasarısını gündeme getirmişti. Yasa üzerinde gerekli düzenlemeler ve çalışmalar devam ediyor.

Çıkarılması gündemde olan perakende yasa tasarısı ile haksız ticari uygulamaların önüne geçilirken, yabancı girişimcilerin teşvik edileceği de bekleniyor.

Tasarıyla getirilen yeniliklerin ilki, il düzeyinde stratejik ticari plan hazırlanması hakkındadır. Planın hazırlanmasında, faaliyet konusu ve kollarına göre perakende işletmelerin birbirlerine, meskenlere, insan sağlığı bakımından risk oluşturan tesis ve benzeri yerler ile yerleşim merkezlerine mesafesi dikkate alınmaktadır. Kısaca bir ticaret haritası çıkarılmaktadır.Bu sayede perakende işletmelerin kuruluş yerleri ile ilgili kuruluşlara bilgi sağlanarak, doğru yer seçimi yapamamaktan kaynaklanan zararların önüne geçilmiş olunacaktır. Aynı zamanda alışveriş merkezleri ve büyük mağazaların yanlış yerlere kurulması sonucu oluşan çevresel ve sosyal sorunlar da engellenecektir.

Prof. Dr Mehmet Helvacı

 

Yabancı Girişimciler Teşvik Edilecek, Kayıtlar Tek Çatı Altında Toplanacak

Basitleştirilen izin süreci ile de zaman ve maliyet kaybı önlenmek isteniyor. Sektöre yatırım yapmak isteyen yerli ve yabancı girişimciler de yapılan düzenlemeler ile teşvik ediliyor.

Bürokrasinin azaltılması yönünde önemli bir adım sayılacak olan yasa ile perakendenin işleyişi de hızlandırılmış olacak. İşyeri açılış süreçlerinin kolaylaştırılması ve bürokrasinin azaltılması ile ilgili olarak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın bünyesinde, Perakende Bilgi Sisteminin (PERBİS) kurulması öngörülmüştür. Artık başvurular tek sistem üzerinden yürütülecek ve bütün perakende işletmelerinin kayıtları tek bir yerde toplanacak.

 

Üretici ve Tedarikçilerin Perakende İşletmelerle İlişkileri

Perakende işletmelerce talep edilen prim ve bedeller kurala bağlanacak, üretici ve tedarikçiden temin edilen malların talebini doğrudan etkilemeyen prim ve bedellerin alınmasının önüne geçilmiş olacaktır.

Perakende işletmelerin üretici ve tedarikçilerden temin ederek işyerinde kendi ad veya markasıyla sattığı ürünlerin ambalajında, artık üretici ve tedarikçinin markasına da yer verilecektir.


Esnaf ve Sanatkarların Malların Tedarik ve Dağıtımında Organize Hale Gelebilmesi

Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları eliyle, tedarik ve dağıtım şirketleri kurulabilecektir. Bu sayede, esnaf ve sanatkâr işletmeleri daha düşük maliyetlerle mal tedarik edebilecekler ve haksız rekabet durumu ortadan kaldırılacaktır.

Esnaf ve sanatkâr işletmelerinin alışveriş merkezlerinde faaliyet gösterebilmelerine imkân sağlanacak, ayrıca kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerin yaşatılması amacıyla, bu meslek erbabının alışveriş merkezlerinde faaliyet göstermeleri mümkün hale gelebilecektir.

Ayrıca büyük mağaza ve zincir mağazalar, yöresel ürünlerin satışı amacıyla, satış alanlarının en az yüzde beşine tekabül edecek şekilde raf tahsisi yapmak durumundadır.

 

Kampanyalı Satışların Kurala Bağlanması

İndirimli ve promosyonlu satış kampanyalarının özellikle süresine ilişkin esaslar belirlenerek, belirli kurallarla sınırlandırılacaktır. Böylelikle, haksız ticari uygulamaların önüne geçilecek ve tüketicilerin doğru bilgilendirilmesi sağlanacaktır.

 

İ.Ü Hukuk Fakültesi Ticaret Ana Bilim Dalı Başkanı

Prof. Dr Mehmet Helvacı